İcra takibinde ödeme emrinin tebliğiyle birlikte, borçlunun yerine getirmesi gereken yükümlülükler de gündeme geliyor. Bunlardan biri olan mal beyanı; malvarlığının, alacakların, gelirlerin ve geçim kaynaklarının icra dairesine bildirilmesini kapsıyor.

“Üzerime kayıtlı hiçbir şey yok” demek yeterli mi?

Mal bulunmaması, beyan yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Malı olmayan veya yalnızca haczedilemeyen malları bulunan borçlunun da bu durumunu bildirmesi gerekiyor. Beyan, icra dairesine yazılı veya sözlü olarak yapılabiliyor.

Kanun mal beyanını nasıl tanımlıyor?

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 74. maddesi şöyle:

“Mal beyanı, borçlunun gerek kendisinde ve gerek üçüncü şahıslar yedinde bulunan mal ve alacak ve haklarında borcuna yetecek miktarın nevi ve mahiyet ve vasıflarını ve her türlü kazanç ve gelirlerini ve yaşayış tarzına göre geçim membalarını ve buna nazaran borcunu ne suretle ödeyebileceğini yazı ile veya şifahen icra dairesine bildirmesidir.”

Beyan süresine dikkat

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte, süresinde itiraz etmeyen ve borcu ödemeyen borçlu bakımından mal beyanı süresi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün. Kambiyo senetlerine dayalı haciz yoluyla takipte ise bu süre 10 gün.

İtirazın iptaline veya kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, İİK’nin 75. maddesi uyarınca 3 günlük beyan süresi gündeme geliyor. Kararın borçlunun yüzüne karşı verilmesi halinde süre tefhimden, diğer durumda tebliğden başlıyor. Bu nedenle her dosya için aynı süreyi esas almak doğru değil.

Mal beyanında bulunulmazsa ne olur?

İcra ve İflas Kanunu’nun 76. maddesinde şu hüküm bulunuyor:

“Mal beyanında bulunmıyan borçlu, alacaklının talebi üzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hakimi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur. Ancak bu hapis üç ayı geçemez.”

Bu hüküm, borcu olan herkesin otomatik olarak hapse gireceği anlamına gelmiyor. Düzenleme, mal beyanı yükümlülüğüne uyulmamasına ilişkin; alacaklının talebini ve mahkeme kararını gerektiriyor.

Kaynaklar: Adalet Bakanlığı — 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi — mal beyanına ilişkin ders notları.